ورتیوکستین برای چیست؟ هر آنچه باید درباره این داروی ضدافسردگی بدانید

• دسته بندی: اطلاعات دارویی / دانستنی های پزشکی

ورتیوکستین (Vortioxetine) یکی از داروهای جدیدتر ضدافسردگی است که برای درمان اختلال افسردگی اساسی در بزرگسالان تجویز می‌شود. این دارو فقط روی بازجذب سروتونین اثر نمی‌گذارد، بلکه با تأثیر همزمان بر ناقل و گیرنده‌های سروتونینی، فعالیت این انتقال‌دهنده عصبی را در مغز تنظیم می‌کند. به همین دلیل، ورتیوکستین از نظر مکانیسم اثر با بسیاری از داروهای ضدافسردگی رایج تفاوت دارد.

ورتیوکستین برای چیست؟ هر آنچه باید درباره این داروی ضدافسردگی بدانید

ورتیوکستین چیست؟

ورتیوکستین یک داروی ضدافسردگی از گروه Serotonin Modulators است که عمدتا برای درمان دوره‌های افسردگی اساسی در افراد بزرگسال استفاده می‌شود.

این دارو با نام‌های تجاری مختلفی عرضه شده است که Brintellix و Trintellix از شناخته‌شده‌ترین آنها هستند. Brintellix حاوی ماده فعال ورتیوکستین است و در دوزهای 5، 10، 15 و 20 میلی‌گرم عرضه شده است.

برخلاف تصور رایج، ورتیوکستین یک داروی آرام‌بخش معمولی نیست و برای مصرف خودسرانه جهت رفع استرس، بی‌خوابی یا اضطراب مناسب نیست. تشخیص علت علائم و انتخاب داروی مناسب باید توسط پزشک انجام شود.

فواید و موارد مصرف ورتیوکستین 

کاربرد اصلی تأییدشده ورتیوکستین، درمان اختلال افسردگی اساسی در بزرگسالان است. افسردگی اساسی می‌تواند با مجموعه‌ای از علائم روانی و جسمی همراه باشد؛ از جمله کاهش علاقه به فعالیت‌های روزمره، غم و ناامیدی، اختلال خواب، کاهش انرژی، مشکلات تمرکز و تغییر اشتها یا وزن.

بنابراین ممکن است پزشک ورتیوکستین را برای بیماری که مجموعه‌ای از علائم افسردگی را تجربه می‌کند تجویز کند. نکته مهم این است که ورتیوکستین نباید صرفا بر اساس وجود یکی از علائمی مانند بی‌حوصلگی یا اضطراب مصرف شود. تشخیص افسردگی نیازمند ارزیابی پزشکی و روان‌پزشکی است.

ورتیوکستین چگونه تاثیر می‌گذارد؟

مکانیسم اثر این دارو کمی متفاوت از بسیاری از ضدافسردگی‌های شناخته‌شده است. ورتیوکستین از یک طرف ناقل سروتونین (SERT) را مهار می‌کند و از طرف دیگر روی چندین گیرنده سروتونینی اثر می‌گذارد. برخی گیرنده‌ها را مهار و برخی دیگر را تحریک یا تعدیل می‌کند. در نتیجه، فعالیت سیستم سروتونین در مغز به شکل چندمسیره تنظیم می‌شود.

سروتونین یکی از انتقال‌دهنده‌های عصبی مهم در مغز است و در تنظیم خلق، احساسات و برخی فرایندهای عصبی نقش دارد. به زبان ساده، ورتیوکستین فقط میزان سروتونین را افزایش نمی‌دهد؛ بلکه نحوه فعالیت سیستم سروتونینی را نیز تعدیل می‌کند.

دوز مصرفی ورتیوکستین چقدر است؟

دوز مناسب برای هر فرد باید توسط پزشک مشخص شود. بر اساس اطلاعات رسمی دارو، دوز معمول ورتیوکستین برای بسیاری از بزرگسالان 10 میلی‌گرم یک بار در روز است. این مقدار بسته به پاسخ بیمار و تحمل دارو ممکن است تغییر کند.

• 5 میلی‌گرم

• 10 میلی‌گرم

• 15 میلی‌گرم

• 20 میلی‌گرم

در افراد 65 سال و بالاتر اغلب درمان با دوز پایین‌تر، یعنی 5 میلی‌گرم در روز، شروع می‌شود. همچنین برخی داروهای همزمان می‌توانند متابولیسم ورتیوکستین را تغییر دهند و در نتیجه نیاز به تنظیم دوز ایجاد کنند.

آیا می‌توان ورتیوکستین را با غذا مصرف کرد؟

بله. ورتیوکستین را می‌توان همراه غذا یا بدون غذا مصرف کرد. بهتر است دارو هر روز تقریباً در یک ساعت مشخص مصرف شود تا نظم درمان حفظ شود.

بهترین زمان مصرف ورتیوکستین

برای این دارو یک ساعت مشخص که برای همه افراد بهترین باشد وجود ندارد. برخی افراد ممکن است مصرف آن در صبح را بهتر تحمل کنند و بعضی دیگر ترجیح دهند دارو را در زمان دیگری مصرف کنند. اگر دارو باعث تهوع یا ناراحتی گوارشی شود، پزشک یا داروساز می‌تواند درباره نحوه تنظیم زمان مصرف راهنمایی کند. مهم‌تر از ساعت مصرف، مصرف منظم و روزانه دارو طبق دستور پزشک است.

این مقاله را از دست ندهید: تاثیر داروی ویاس بر تمرکز، افسردگی و کاهش وزن چیست؟

ورتیوکستین چه مدت بعد اثر می‌کند؟

ورتیوکستین مانند یک مسکن عمل نمی‌کند که اثر آن بلافاصله بعد از مصرف مشخص شود. ممکن است بیمار در هفته‌های ابتدایی تغییراتی را در برخی علائم احساس کند، اما رسیدن به اثر کامل ضدافسردگی می‌تواند چند هفته یا بیشتر زمان ببرد. 

در مطالعات بالینی ورتیوکستین، تاثیر آن در دوره‌های درمانی 6 و 8 هفته‌ای بررسی شده و در مجموع، دوزهای 5 تا 20 میلی‌گرم در برخی مطالعات نسبت به دارونما بهبود قابل توجهی در علائم افسردگی ایجاد کرده‌اند. بنابراین، اگر چند روز پس از شروع دارو تغییری احساس نشد، نباید خودسرانه مقدار مصرف افزایش پیدا کند.

عوارض ورتیوکستین چیست؟

مانند هر داروی دیگری، ورتیوکستین نیز می‌تواند عارضه ایجاد کند. البته همه مصرف‌کنندگان دچار عوارض نمی‌شوند. تهوع شناخته‌شده‌ترین عارضه این دارو است و در مطالعات، بیش از 1 نفر از هر 10 مصرف‌کننده گزارش شده است. این عارضه اغلب در شروع درمان بیشتر دیده می‌شود و در بسیاری از افراد با ادامه درمان کاهش پیدا می‌کند.

• تهوع

• یبوست

• استفراغ

• سرگیجه

• اسهال

• رؤیاهای غیرمعمول

• اختلالات جنسی

• کاهش میل جنسی

• تأخیر در انزال

• دشواری در رسیدن به ارگاسم

شدت و احتمال بروز این عوارض در افراد مختلف متفاوت است.

آیا ورتیوکستین باعث تهوع می‌شود؟

بله، تهوع یکی از شایع‌ترین عوارض ورتیوکستین است. این مشکل اغلب در ابتدای درمان بیشتر مشاهده می‌شود و طبق اطلاعات EMA، عوارض گوارشی مانند تهوع در بسیاری از موارد خفیف تا متوسط، کوتاه‌مدت و بیشتر مربوط به دو هفته اول درمان هستند.

اگر تهوع شدید باشد، ادامه پیدا کند یا باعث اختلال جدی در غذا خوردن و زندگی روزمره شود، بهتر است پزشک در جریان قرار بگیرد.

ورتیوکستین و عوارض جنسی

مانند برخی داروهای ضدافسردگی سروتونرژیک، ورتیوکستین نیز می‌تواند در بعضی افراد باعث تغییرات جنسی شود. این مشکلات ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• کاهش میل جنسی

• دشواری در رسیدن به ارگاسم

• تأخیر در انزال

• اختلال عملکرد جنسی

نباید به دلیل بروز این عوارض، دارو به‌طور ناگهانی قطع شود. پزشک می‌تواند با توجه به شدت مشکل درباره تغییر دوز، تغییر زمان مصرف یا جایگزین کردن دارو تصمیم بگیرد.

آیا ورتیوکستین خواب‌آور است؟

ورتیوکستین را نمی‌توان یک داروی خواب‌آور دانست. با این حال، برخی افراد ممکن است در طول درمان دچار سرگیجه یا تغییراتی در سطح هوشیاری و عملکرد روانی ـ حرکتی شوند. بنابراین در شروع درمان، تا زمانی که واکنش بدن نسبت به دارو مشخص نشده است، هنگام رانندگی یا کار با ماشین‌آلات باید احتیاط شود.

از طرف دیگر، تغییر خواب ممکن است بخشی از خود افسردگی نیز باشد؛ بنابراین هرگونه تغییر محسوس در الگوی خواب بهتر است با پزشک مطرح شود.

آیا ورتیوکستین اعتیادآور است؟

ورتیوکستین در دسته مواد اعتیادآور کلاسیک قرار نمی‌گیرد و مانند داروهایی همچون بنزودیازپین‌ها به عنوان یک داروی وابستگی‌زا شناخته نمی‌شود. اما این موضوع به معنی آن نیست که می‌توان دارو را ناگهانی قطع کرد.

قطع ناگهانی ورتیوکستین ممکن است باعث بروز علائم قطع درمان شود. این علائم می‌توانند شامل سردرد، تغییرات خلقی، تحریک‌پذیری، تهوع، سرگیجه، اضطراب، تعریق، لرزش، اختلال خواب و برخی احساسات غیرطبیعی حسی باشند. به همین دلیل، قطع دارو باید با نظر پزشک و در صورت نیاز به شکل تدریجی انجام شود.

آیا ورتیوکستین باعث افزایش وزن می‌شود؟

تغییرات وزن می‌تواند در طول درمان ضدافسردگی اتفاق بیفتد، اما افزایش وزن را نمی‌توان به عنوان اثر قطعی و یکسان ورتیوکستین برای همه افراد در نظر گرفت. وزن ممکن است تحت تأثیر خود افسردگی، اشتها، سطح فعالیت بدنی، رژیم غذایی و داروهای همزمان نیز تغییر کند. اگر افزایش یا کاهش وزن قابل توجهی پس از شروع درمان ایجاد شد، بهتر است علت آن با پزشک بررسی شود.

تداخلات دارویی ورتیوکستین

یکی از مهم‌ترین نکات در مصرف این دارو، توجه به داروهای همزمان است.

ورتیوکستین و مهارکننده‌های MAO

مصرف همزمان ورتیوکستین با برخی مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOI) ممنوع یا نیازمند رعایت فاصله درمانی مشخص است، زیرا می‌تواند خطر عوارض جدی مرتبط با افزایش سروتونین را بالا ببرد.

ورتیوکستین و داروهای سروتونرژیک

مصرف همزمان ورتیوکستین با داروهایی که فعالیت سروتونین را افزایش می‌دهند، می‌تواند احتمال سندرم سروتونین را بیشتر کند.

به همین دلیل باید پزشک را از مصرف سایر داروهای ضدافسردگی، برخی داروهای ضدمیگرن، ترامادول و فرآورده‌های گیاهی مؤثر بر سروتونین مطلع کرد.

ورتیوکستین و داروهای موثر بر CYP2D6

ورتیوکستین در بدن عمدتاً از طریق مسیرهای کبدی متابولیزه می‌شود و داروهایی که فعالیت CYP2D6 را مهار یا القا می‌کنند، می‌توانند غلظت ورتیوکستین را تغییر دهند.

به همین دلیل، مصرف همزمان برخی داروها ممکن است نیازمند تنظیم مقدار ورتیوکستین باشد. اطلاعات رسمی EMA نیز بر اهمیت بررسی داروهای همزمان در تعیین دوز تأکید دارد.

ورتیوکستین و سندرم سروتونین

سندرم سروتونین یک عارضه نادر اما جدی است که اغلب در شرایط افزایش بیش از حد فعالیت سروتونین رخ می‌دهد. علائم هشداردهنده می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• بی‌قراری شدید

• گیجی

• تعریق زیاد

• تب

• لرزش

• افزایش ضربان قلب

• سفتی یا پرش عضلات

• اسهال

• تهوع

• اختلال هماهنگی حرکات

احتمال بروز این مشکل به‌خصوص در صورت ترکیب چند داروی سروتونرژیک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در صورت مشاهده علائم شدید یا ترکیبی از این نشانه‌ها، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.

ورتیوکستین و خطر خونریزی

داروهای مؤثر بر سیستم سروتونین ممکن است خطر خونریزی را افزایش دهند؛ به‌خصوص اگر همراه برخی داروهای موثر بر انعقاد خون یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مصرف شوند.

بنابراین اگر فرد داروهایی مانند داروهای ضدانعقاد، ضدپلاکت یا برخی مسکن‌های NSAID مصرف می‌کند، لازم است قبل از شروع ورتیوکستین پزشک در جریان قرار گیرد. برای خرید امگا ۳ ویواتیون کلیک کنید.

ورتیوکستین و افکار خودکشی

این موضوع از مهم‌ترین هشدارهای مربوط به داروهای ضدافسردگی است. مصرف ورتیوکستین مانند سایر داروهای ضدافسردگی می‌تواند در کودکان، نوجوانان و جوانان زیر 24 سال با افزایش خطر افکار یا رفتارهای خودکشی همراه باشد؛ این خطر به‌خصوص در ماه‌های ابتدایی درمان یا پس از افزایش دوز اهمیت دارد.

• بدتر شدن ناگهانی افسردگی

• افکار آسیب به خود

• تحریک‌پذیری شدید

• حملات پانیک

• بی‌قراری غیرعادی

• رفتارهای پرخطر

• تغییر شدید در خواب یا خلق

باید جدی گرفته شوند و در صورت بروز، پزشک باید در سریع‌ترین زمان مطلع شود.

آیا ورتیوکستین می‌تواند باعث مانیا شود؟

در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی، داروهای ضدافسردگی می‌توانند در برخی شرایط باعث تحریک فاز مانیا یا هیپومانیا شوند. بنابراین اگر فرد سابقه مانیا، هیپومانیا یا اختلال دوقطبی دارد، این موضوع باید پیش از شروع ورتیوکستین به پزشک گفته شود. تغییر ناگهانی و غیرمعمول خلق، انرژی بیش از حد، کاهش شدید نیاز به خواب، افزایش فعالیت یا رفتارهای تکانشی باید جدی گرفته شود.

اگر یک نوبت ورتیوکستین فراموش شود چه کنیم؟

اگر یک نوبت مصرف دارو فراموش شد، نباید برای جبران آن مقدار مصرف را دو برابر کرد. بهترین کار این است که مطابق دستور پزشک یا بروشور فرآورده عمل شود. به‌طور کلی، مصرف منظم دارو اهمیت زیادی دارد و نباید برای جبران یک نوبت فراموش‌شده، دوز اضافی مصرف کرد. برای خرید کلاژن ۱۰۰۰ یوروویتال کلیک کنید.

آیا می‌توان ورتیوکستین را ناگهانی قطع کرد؟

خیر؛ قطع خودسرانه توصیه نمی‌شود. حتی اگر فرد احساس کند حالش کاملاً خوب شده است، این موضوع به معنی مناسب بودن قطع ناگهانی دارو نیست. پزشک ممکن است برای کاهش احتمال علائم قطع، دوز را به‌تدریج کاهش دهد.

همچنین درمان افسردگی معمولاً فقط تا زمان برطرف شدن علائم ادامه پیدا نمی‌کند و بسته به شرایط بیمار ممکن است برای مدتی طولانی‌تر ادامه داشته باشد. EMA در اطلاعات Brintellix اشاره می‌کند که پس از برطرف شدن علائم افسردگی، درمان باید دست‌کم 6 ماه ادامه پیدا کند.

نکات مهم قبل از مصرف داروی ورتیوکستین

پیش از شروع درمان، پزشک باید از موارد زیر اطلاع داشته باشد:

• سابقه اختلال دوقطبی، مانیا یا هیپومانیا

• سابقه تشنج

• مشکلات خونریزی

• بیماری‌های چشمی خاص، به‌خصوص خطر گلوکوم زاویه بسته

• مصرف داروهای ضدافسردگی دیگر

• مصرف MAOIها

• مصرف ترامادول یا سایر داروهای سروتونرژیک

• مصرف داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت

• مصرف داروهای گیاهی

• بارداری یا احتمال بارداری

• شیردهی

• هرگونه حساسیت دارویی قبلی

ارائه فهرست کامل داروها و مکمل‌های مصرفی به پزشک یا داروساز می‌تواند از بسیاری از تداخلات قابل پیشگیری جلوگیری کند. برای خرید قرص درمکس رجوا کلیک کنید.

سخن پایانی

ورتیوکستین یک ضدافسردگی سروتونرژیک با مکانیسم چندگانه است که کاربرد اصلی آن درمان افسردگی اساسی در بزرگسالان است. این دارو با مهار ناقل سروتونین و اثرگذاری بر چند گیرنده سروتونینی، فعالیت سیستم سروتونین را تنظیم می‌کند.

دوز معمول در بسیاری از بزرگسالان 10 میلی‌گرم یک بار در روز است، اما ممکن است پزشک با توجه به شرایط فرد دوز را کاهش یا افزایش دهد. در افراد مسن اغلب شروع درمان با 5 میلی‌گرم انجام می‌شود.

تهوع شایع‌ترین عارضه ورتیوکستین است و ممکن است در ابتدای درمان بیشتر باشد. عوارض گوارشی، سرگیجه و اختلالات جنسی نیز ممکن است ایجاد شوند. همچنین توجه به تداخلات دارویی، سندرم سروتونین، خونریزی و تغییرات شدید خلق اهمیت زیادی دارد.

سوالات متداول درباره ورتیوکستین

ورتیوکستین برای چیست؟

ورتیوکستین عمدتاً برای درمان اختلال افسردگی اساسی در بزرگسالان تجویز می‌شود.

آیا ورتیوکستین خواب‌آور است؟

این دارو به‌طور معمول یک داروی خواب‌آور محسوب نمی‌شود، اما ممکن است در برخی افراد سرگیجه یا تغییراتی در سطح هوشیاری ایجاد کند.

شایع‌ترین عارضه ورتیوکستین چیست؟

تهوع شایع‌ترین عارضه گزارش‌شده است و معمولاً در ابتدای درمان بیشتر دیده می‌شود.

آیا ورتیوکستین اعتیادآور است؟

ورتیوکستین در گروه داروهای اعتیادآور کلاسیک قرار ندارد، اما قطع ناگهانی آن می‌تواند باعث علائم قطع درمان شود.

آیا می‌توان ورتیوکستین را ناگهانی قطع کرد؟

خیر. قطع دارو باید با نظر پزشک و در صورت نیاز به‌صورت تدریجی انجام شود.

آیا مصرف ورتیوکستین بدون نسخه پزشک صحیح است؟

خیر. ورتیوکستین یک داروی نسخه‌ای است و شروع یا تغییر مقدار مصرف آن باید تحت نظر پزشک انجام شود.

منبع:

mayoclinic.org